Dù duy trì chế độ ăn chay nhiều năm để bảo vệ sức khỏe, anh Hầu (27 tuổi) vẫn bàng hoàng khi nhận chẩn đoán ung thư đại trực tràng giai đoạn muộn. Bác sĩ cảnh báo, việc ăn chay sai cách có thể gây hại cho hệ tiêu hóa hơn cả việc ăn thịt.
Anh Hầu (27 tuổi, sống tại Trung Quốc) vừa nhận được kết quả chẩn đoán ung thư đại trực tràng giai đoạn nặng, tế bào ác tính đã di căn tới các hạch bạch huyết. Đứng trước tin dữ, anh không khỏi ngỡ ngàng: “Tôi ăn rất nhiều rau, không thể nào mắc ung thư đại trực tràng được”. Từ lâu, anh đã xem việc ăn chay trường như một “lá bùa hộ mệnh” cho sức khỏe và cho rằng bác sĩ đã có sự nhầm lẫn.
(Ảnh minh hoạ)
Tiếp nhận trường hợp này, bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng Chen Chou Cheng (Đài Loan, Trung Quốc) bày tỏ sự xót xa. Ông cho biết, dù thiếu chất xơ là nguyên nhân chính gây ung thư đường tiêu hóa, nhưng cách chế biến và lựa chọn thực phẩm mới là yếu tố quyết định. Anh Hầu ăn chay nhiều năm nhưng lại mắc phải những sai lầm nghiêm trọng trong ăn uống.
Đáng nói hơn, bệnh nhân rất chủ quan trước các tín hiệu cảnh báo của cơ thể. Khi xuất hiện tình trạng đau bụng âm ỉ, chán ăn, sụt cân hay thậm chí đi ngoài ra máu, anh vẫn “tặc lưỡi bỏ qua” vì cho rằng mình chỉ bị trĩ – căn bệnh phổ biến với người ngồi nhiều. Chỉ đến khi cơn đau dữ dội gây mất ăn mất ngủ, anh mới đi khám thì bệnh đã ở giai đoạn trễ.
3 sai lầm khi ăn chay “hại hơn ăn thịt”
Bác sĩ Chen chia sẻ, dù không thể phủ nhận lợi ích của việc ăn chay, nhưng nếu ăn sai cách như anh Hầu, tác dụng phụ mang lại là rất lớn. Bác sĩ chỉ ra 3 thói quen tai hại mà nếu duy trì lâu dài sẽ còn nguy hiểm hơn cả ăn thịt:
1. Ưa chuộng đồ chiên rán ngập dầu
Để tăng cảm giác ngon miệng, anh Hầu thường xuyên xào hoặc nhúng bột chiên ngập dầu các loại rau củ, đậu hũ. Bác sĩ Chen nhấn mạnh: “Dầu ăn khi bị đun nóng ở nhiệt độ cao sẽ sản sinh ra các chất gây ung thư nguy hiểm như acrylamide và các gốc tự do”. Việc nạp quá nhiều chất béo chuyển hóa không chỉ gây béo phì mà còn tạo gánh nặng oxy hóa lớn cho hệ tiêu hóa, khiến nguy cơ ung thư ở người ăn chay thậm chí cao hơn người ăn thịt đỏ điều độ.
2. Chế độ ăn quá nhiều tinh bột tinh chế
Do không ăn thịt, anh Hầu có thói quen ăn nhiều cơm trắng, mì sợi và bánh mì tinh luyện để có đủ năng lượng làm việc và học tập. Tuy nhiên, tinh bột tinh chế thiếu hụt chất xơ nhưng lại làm đường huyết tăng vọt, gây viêm mạn tính. Khi thiếu chất xơ, nhu động ruột hoạt động kém, chất thải lưu lại đại tràng lâu hơn, tạo điều kiện cho độc tố tàn phá niêm mạc ruột và hình thành khối u.
3. Lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn (đồ chay giả mặn)
Đây là sai lầm phổ biến của người trẻ. Để tạo hương vị giống thịt thật, các loại thực phẩm công nghiệp này chứa lượng lớn chất phụ gia, chất bảo quản, phẩm màu và muối. Bác sĩ Chen cảnh báo: “Tiêu thụ lâu dài các chất phụ gia và muối này chính là ‘ngòi nổ’ cho các đột biến tế bào”, dẫn đến hình thành các polyp và tiến triển thành ung thư.
Cảnh giác với 5 dấu hiệu của ung thư đại trực tràng
Theo thống kê, hơn 60% bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh ở giai đoạn 3 hoặc 4 do nhầm lẫn với bệnh trĩ. Bác sĩ Chen dẫn chứng trường hợp một phụ nữ 50 tuổi chủ quan với tình trạng đi ngoài ra máu suốt 6 tháng, khi nhập viện thì khối u đã gây tắc ruột giai đoạn III.
Để không bỏ lỡ thời điểm điều trị tốt nhất, mỗi người cần đặc biệt chú ý 5 dấu hiệu sau:
– Thay đổi thói quen và hình dạng phân: Táo bón, tiêu chảy xen kẽ hoặc phân nhỏ dẹt kéo dài trên 2 tuần.
– Cảm giác mót rặn giả: Thường xuyên buồn đi đại tiện nhưng không ra phân, cảm thấy nặng nề vùng hậu môn.
– Có máu trong phân: Máu do ung thư thường màu đỏ sẫm hoặc tím đen, lẫn chất nhầy bên trong phân (khác với máu đỏ tươi của bệnh trĩ).
– Đau bụng quặn thắt: Đầy hơi, chướng bụng và đau bụng không rõ nguyên nhân kéo dài do khối u gây tắc nghẽn.
– Sụt cân và mệt mỏi: Cơ thể xanh xao, sụt cân đột ngột do tế bào ác tính tiêu thụ năng lượng và gây thiếu máu mạn tính.
